مدلسازی آب زیرزمینی دشت میاندوآب

خلاصه:  منابع آب زیر زمینی همواره یکی از منابع اصلی تامین کننده آب شیرین در مناطق خشک و نیمه خشک مانند ایران بوده اند. حوضه آبریز دریاچه ارومیه یکی از مناطقی می باشد که در آن بخش قابل توجهی از نیاز آبی با اتکا به منابع آب زیرزمینی تامین می شود و طی دو دهه اخیر به دلیل عدم مدیریت صحیح منابع آب، با مشکلات بسیاری از جمله کاهش سطح آب دریاچه به علت کاهش آب ورودی از طریق رودخانه ها روبرو شده است. سیستم آب سطحی و زیرزمینی در این حوضه آبریز به صورت مستقل از هم عمل نمی کنند و دارای اثرات متقابل بر یکدیگر می باشند. از این رو هرگونه بهبود در نحوه بهره برداری از آبخوان های این حوضه می تواند به روند تامین نیاز آبی دریاچه کمک نماید.

مدیریت صحیح منابع آب در دشت میاندوآب که به عنوان یکی از اصلی ترین دشت های حوضه آبریز دریاچه، در حدود 50 درصد از تمامی آب های سطحی وارد شده به دریاچه ارومیه را از خود عبور می دهد، می تواند نقش مهمی را در بهبود وضعیت دریاچه ایفا نماید. در حدود 30 درصد از آب مصرفی در بخش کشاورزی دشت میاندوآب از آبخوان این دشت استحصال گردیده و مابقی از طریق شبکه آبیاری زرینه رود تامین می شود. برنامه ریزی صحیح مدیریت منابع آب در این منطقه نیازمند شناخت مناسب از روابط میان اجزاء چرخه آب بوده و بررسی جزئی تاثیر هریک از این اجزاء بر روی یکدیگر ضروری هست. لذا هدف از تهیه این گزارش ارزیابی تاثیر مدیریت مناسب منابع آب زیر زمینی در دشت میاندوآب بر بهبود وضعیت آب سطحی این دشت، با لحاظ کردن نیاز های بخش کشاورزی می باشد.

جریان آب در زیر زمین تحت تاثیر فرایند های بهم پیوسته و عوامل مختلف هیدرولوژیکی بوده که تغذیه آب زیرزمینی از مهمترین آن ها می باشد. روش مورد استفاده در این مطالعه، مدلسازی آب زیر زمینی با استفاده از داده های سنجش از دور می باشد. از آنجایی که میزان تغذیه آبخوان در مناطق تحت کشاورزی شدید مانند دشت میاندوآب، به میزان زیادی ار مقدار آب استفاده شده در بخش کشاورزی تاثیر می پذیرد، برای تخمین میزان تغذیه آبخوان از تبخیر و تعرق واقعی محاسبه شده از الگوریتم سبال که نمایانگر آب مصرف شده در بخش کشاورزی هست استفاده گردید.

نتایج این مطالعه حاکی از آن است که عمده آب ورودی به آبخوان توسط برگشت آب کشاورزی و بارندگی ) 50درصد از کل ورودی( تامین می شود و برداشت آب از چاه ها نیز تقریبا با همین نسبت بخش اصلی خروجی آب از آبخوان را به خود اختصاص داده است. پس از برداشت آب از چاه ها، تبخیر مستقیم از آبخوان دومین عامل خروج آب از آبخوان می باشد و درمجموع حدود 70 میلیون متر مکعب آب به صورت سالانه در اثر این از بین می رود. اگرچه بیلان آب بدست آمده از اجرای مدل نشانگر کاهش ذخیره در آب زیرزمینی می باشد، اما این کاهش ذخیره بسیار محدود و درحدود 1 درصد از کل آب ورودی به آبخوان ) 3 میلیون مترمکعب( می باشد و وضعیت آبخوان تقریبا در حال
تعادل می باشد. در قسمت بررسی اثر اعمال سیاست های بهره برداری مختلف مشخص شد که با اجرای سیاست تصحیح الگوی کشت مقدار تبخیر مستقیم از آبخوان ظرف مدت 6 سال به نصف تقیلل پیدا می کند که علاوه بر جلوگیری از هدررفت آب، موجب جلوگیری از شور و زهدار شده قسمت های شمالی دشت نیز می شود. مقایسه نتایج مدل با اعداد توصیه شده در استاندارد سازمان فائو برای تعیین نفوذ عمقی نشان دهنده دقت بالای روش پیشنهاد شده در تعیین آب برگشتی به آبخوان در منطقه مورد مطالعه می باشد همچنین خطای مدلسازی )مجذور میانگین مربعات اختلاف مقادیر محاسبه شده با مقادیر مشاهده شده در پیزومتر ها( برای دوره کالیبراسیون مدل برابر با 1.13 متر و برای دوره اعتبار سنجی برابر با 1.65 متر بدست آمد.

لینک : http://ulrpdb.sharif.ir/report/1154

دیدگاه‌ها

با درود فراوان
ضمن سپاس از تلاش همكاران گرامي ستاد به خصوص دست‌اندركاران پروژه مدلسازي آ ب زيرزميني
1- مطلب را آنقدر خلاصه كرده‌ايد كه حق مطلب ادا نشده است
2- لايروبي رودخانه‌ها و همچنين تجميع و كاناليزه كردن رودخانه‌هاي زرينه و سيمينه قطعا تاثير زيادي در اين مدل دارد كه به نظر نمي رسد (به درستي) ديده شده باشد
3- كلا به خصوص در اين اواخر خيلي ابتدايي و ساده انگارانه به مباحث و مسايل و مشكلات حوضه درياچه اروميه پرداخته مي‌شود!! تا پيش از اين در خصوص رواناب ورودي به درياچه به ارايه اعداد و ارقام كلي بسنده مي‌كرديد و هيچگاه وارد مباحث جزيي بارش رواناب حوضه (كه بسيار ضروري است) نمي‌شديد حالا هم كه در خصوص مدلسازي آب زيرزميني!!!

افزودن دیدگاه جدید