مطالعات هیدروگرافی و نقشه‌برداری دریاچه ارومیه

مطالعات هیدروگرافی و نقشه‌برداری دریاچه ارومیه

سؤالات مطرح در خصوص نحوه تغییرات عمق دریاچه و انحلال نمک رسوب‌گذاری شده در آب، موجب شد تا ستاد احیای دریاچه ارومیه در شهریور و اسفند سال ۱۳۹۶ اقدام به برداشت داده زمینی از عمق و سطح آب دریاچه کند.

به گزارش ستاد احیای دریاچه ارومیه، اجرای این پروژه به پژوهشگاه مکانیک پژوهشکده فضایی ایران واگذار گردید. برای انجام پروژه، تعداد ۱۱۰۶۷ نقطه (به فواصل حداقل ۱۰ و حداکثر ۵۰ متر) در طول مسیرهای مستقیم و موازی با میان‌گذر شهید کلانتری (۶ مسیر در شمال و ۶ مسیر در جنوب میان‌گذر به فاصله ۵۰۰ متر از یکدیگر و طول حدود ۱۵ کیلومتر) مورد پایش واقع شده و دادههای نقطهای کف دریاچه و سطح آب برداشت شده‌اند. مجموعاً در ۱۲ مسیر مذکور ۶۶۵۱ نقطه برداشت از ارتفاع کف و ۴۴۱۶ نقطه برداشت از ارتفاع سطح آب صورت گرفته است. بخشی از نتایج حاصل از این برداشت‌ها در اینفوگرافیک ذیل قابل مشاهده است.

 

مقایسه نتایج این دو برداشت با خروجی مطالعات بسیمتری سال ۱۳۹۲ و ۱۳۹۴ حاکی از آن است که تغییرات عمق کف دریاچه ارومیه با گذشت زمان همچنان ادامه دارد. چه رسوب‌گذاری‌ها در بین سال‌های ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۴ و چه تغییر عمق ثبت شده در برداشت‌های سال ۱۳۹۶، همگی نشان از ماهیت دینامیک تغییرات بستر دریاچه ارومیه دارد و در نتیجه می‌توان اینگونه نتیجه‌گیری کرد که بستر دریاچه ارومیه بسته به میزان و شدت آب ورودی به دریاچه در طی یکسال می‌تواند قابلیت رسوبگذاری و رسوب‌برداری بستر نمکی خود را داشته باشد. هنگامی که در بین سال ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۴ میزان آب ورودی به دریاچه ارومیه به کمترین میزان رسیده، رسوبگذاری نمک محلول در آب دریاچه غالب بوده و طی سال ۱۳۹۴ تا ۱۳۹۶ که حجم آب ورودی به دریاچه ارومیه به لحاظ شدت و حجم در وضعیت مناسبی قرار گرفته، عمدتاً انحلال نمک بستر دریاچه ارومیه اتفاق افتاده است.

 

مطالعات هیدروگرافی و نقشه‌برداری دریاچه ارومیه

 

 

 

هیدروگرافی و نقشه‌برداری انجام‌شده از پیش از سال ۱۳۹۶

در اردیبهشت سال ۱۳۹۲، مؤسسه تحقیقات آب وزارت نیرو با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای همراه با عملیات میدانی و برداشت داده زمینی، نقشه عمق‌سنجی دریاچه ارومیه را تهیه و منتشر کرد. در این نقشه قسمت شمالی دریاچه نسبت به قسمت جنوبی آن از عمق بیشتری برخوردار است.

به دليل وقوع رسوب‌گذاری در فاصله زماني سال‌های ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۴، نیاز به تهیه نقشه‌ای بروز از دریاچه ارومیه احساس می‌شد تا ضمن استخراج نقشه عمق‌سنجی جدید، مقدار واقعي رسوب‌گذاری در بخش‌های مختلف دریاچه نيز محاسبه شود. به همین دلیل در مهر ماه سال ۱۳۹۴، بار دیگر مؤسسه تحقیقات آب پروژه‌ای با عنوان «تهیه نقشه بسیمتری جدید دریاچه ارومیه و برآورد مقدار رسوب‌گذاری صورت گرفته در فاصله سال‌های ۱۳۹۲ الی ۱۳۹۴» تعریف کرد. در این پروژه با استفاده از برداشت داده زمینی و تصاویر ماهواره‌ای، نقشه عمق‌سنجی پهنه شمالی دریاچه ارومیه تهیه شد. یک از موارد استفاده از این نقشه، اصلاح و تعديل منحنی‌های سطح-حجم-ارتفاع درياچه ارومیه بود. 

عملیات میدانی این پروژه شامل اندازه‌گیری دقیق عمق آب در حدود ۷۰۰ نقطه از دریاچه ارومیه بوده که از این میان ۵۵ نقطه آن با نقاط برداشت شده برای نقشه سال ۱۳۹۲، مشترک است. نتایج حاصل از این پروژه نشان می‌دهد که تغييرات ارتفاعي کف درياچه از ۴ الي ۱۳۰ سانتي‌متر در بخش‌های مختلف آن متغير بوده و از الگوی مکانی مشخصی پیروی نمی‌کند به طوری‌که در بخش‌های مختلف و همچنين در اعماق مختلف درياچه، مقادير متغيري از تغييرات ارتفاعي ثبت گرديده است.

 

کم‌ترين مقدار بالاآمدگی کف درياچه در بخش‌های غربي و جنوب غربي نيمه شمالي درياچه اتفاق افتاده است. اين منطقه به دلیل شيب بسيار ناچيز و عمق آب کم‌تر، رسوب‌گذاری کمی دارد و تنها در حد چند سانتي‌متر بالاتر آمده است. اين در حالي است که در بخش‌های شمال شرقي و مرکزي درياچه رسوب‌گذاری با شدت بسيار بيشتري اتفاق افتاده است به طوری‌که تغییرات ارتفاعی ۷۰ الي ۹۰ سانتي‌متری در اين مناطق مشاهده شده است.

 

دسته بندی موضوعی:

افزودن دیدگاه جدید