پروژه احیای دریاچه را سرپا نگه می‌داریم

مدیر دفتر برنامه ریزی و تلفیق ستاد احیای دریاچه ارومیه در نشست ظهر دوشنبه در نمایشگاه محیط زیست اعلام کرد:

پروژه احیای دریاچه را سرپا نگه می‌داریم

انتظار دریافت 270 میلیارد تومان اعتبار در دو روز آینده را داریم 

مدیر دفتر برنامه‌ریزی و تلفیق ستاد احیای دریاچه ارومیه خبر داد: باتوجه به محدویت منابع مالی سال جاری و عدم تأمین کامل منابع مالی مورد نیاز در سال گذشته و همچنین با توجه به شناخت خوبی که از شرایط حوضه آبریز و توانایی دستگاه های اجرای بدست آمد، تصمیم به بازنگری روند احیای دریاچه گرفته‌ایم؛ تا برمبنای شرایط موجود تا بتوانیم پروژه‌ها را سرپا نگه‌داریم.

مسعود تجریشی عصر روز دوشنبه در نشست خبری در حاشیه شانزدهمین نمایشگاه بین‌المللی محیط‌ زیست  در غرفه سازمان‌ محیط‌زیست به سوالات خبرنگاران پاسخ داد و گفت : باتوجه به کمبود بودجه لازم برای احیای دریاچه ارومیه، ستاد به دنبال تأمین منابع مالی احیای دریاچه ارومیه از راه‌های مختلف است. براین اساس نیز از هیأت دولت فرصت سه ماهه‌ای برای بازنگری روند احیای دریاچه گرفته‌ایم. با تمام دستگاه‌های اجرایی نیز رایزنی کردیم، تحقیقی روی اعداد و ارقام انجام شود تا بتوانیم ضمن سرپا نگهداشتن پروژه های اصلی به احیای کامل دریاچه ارومیه دست یابیم.

وی افزود: برای نمونه صندوق‌هایی در منطقه توسط فعالان زیست محیطی فعال گردیده تا مردم بتوانند تامین‌کننده مالی برخی پروژه‌ها باشند. علاوه بر این ٢٥ زنجیره ارزش از جمله زنجیره ارزش انگور تهیه شده تا با حمایت اندک ستاد احیاء بتوانیم در منطقه، امکان صادرات محصولات کشاورزی و توسعه منطقه ای را ایجاد کنیم.

تجریشی توضیح داد: برای انجام پروژه‌های جدید با توجه به کسب سه‌سال تجربه‌ای که داشتیم، قدرت دستگاه‌های اجرایی را دیدیم، توان مالی کشور را دیدیم و حالا برایند بهتری از این داریم که چطور می‌توان دریاچه را احیا کرد.

وی تاکید کرد : با قول‌های داده شده انتظار داریم در مدت دو تا سه روز آینده 270 میلیارد تومان به صورت اوراق دریافت کنیم . تا پایان سال نیز  300 میلیارد تومان اوراق خزانه اسلامی و 30 میلیارد تومان  منابع نقدی برای برخی طرحها از جمله تثبیت غبار و قرق پرداخت شود.

مدیر دفتر برنامه‌ریزی و تلفیق ستاد احیای دریاچه ارومیه  اذعان کرد: اما اگر نتوانیم منابع مالی را تأمین کنیم کار احیا ناقص می‌ماند.

وی افزود: بودجه‌ای که قرار بود در ابتدا دریافت کنیم بیشتر به سمت سردهنه‌سازی و تأمین تأسیسات کنترل‌کننده آب از سوی  بخش‌های مختلف بود. از طرف دیگر قرار بود در بخش ترویج، مصرف آب را کم کنیم و در عین حال اقتصاد خانوارها را افزایش دهیم.

تجریشی توضیح داد: بخشی از منابع مالی نیز برای قرق در نظر گرفته شده بود، اما چون بودجه  تامین نشد، برای اجرای آنها فرصت را از دست دادیم و پروژه‌ها کنار گذاشته شدند.

وی ادامه داد: دولت تاکنون نتوانسته به تعهدات خود عمل کند، نیمی‌از پروژه‌ها ازجمله پروژه کنترل غبار و گشت و بازرسی به دلیل کمبود منابع مالی با مشکل تداوم کار مواجه هستند. پروژه‌هایی که می‌توانستیم با کمک آنها ٨‌ واحد درصد کاهش مصرف آب داشته باشیم نیز دچار مشکل گردیده اند.

مدیر دفتر برنامه‌ریزی و تلفیق ستاد احیای دریاچه ارومیه  تاکید کرد: درست است که در بخش تامین منابع مالی مشکل داریم؛ اما توانستیم در برخی موارد این تهدید را به فرصت تبدیل کنیم، در این راستا وزارت امور خارجه نیز وارد عمل شده و عراقچی یکی از سفرای قدیمی‌را به عنوان دستیار ویژه آب انتخاب کرد تا بتوانیم روابط دیپلماسی را برای حل مسائلی از جمله امکان صادرات محصولات کشاورزی تولیدی را با برخی کشورها پیگیری نمایند.

حیرت از وضع موجود

رییس دفترمطالعات آب و محيط زيست دانشگاه صنعتي شريف تاکید کرد: اکنون دریاچه ارومیه به وضع تثبیت رسیده است. این درحالی که در سال‌های ٧٣تا ٩٣  هشت متر تراز دریاچه ارومیه کاهش یافته بود. به عبارتی طی ٢٠‌سال، سالانه ٤٠ سانت در دریاچه ارومیه کاهش تراز داشته‌ایم.

وی از سفر اخیر اریک سول‌هایم، رئیس برنامه محیط‌ زیست سازمان ملل متحد به همراه گری لوییس گفت که به دریاچه ارومیه رفته‌اند و از این‌که نسبت به خشکی سه‌سال پیش چقدر تغییر کرده حیرت کرده‌اند.

افزایش بارندگی خوبی بود

تجریشی با بیان  اینکه فاز نخست احیای دریاچه ارومیه با موفقیت انجام شد گفت: با اقدامات صورت گرفته 1.5 میلیارد متر مکعب آب وارد دریاچه شده است. پاییز امسال بارندگی کم بود اما در فصل زمستان بارش مطلوبی در منطقه وجود داشت و پیش بینی شده است که در فصل بهار نیز بارندگی نرمال داشته باشیم. اما نباید به بارش چشم بدوزیم، باید همچنان در مصرف آب صرفه جویی کنیم و به اجرای طرح‌ها ادامه دهیم. وی تاکید کرد: حتما باید دریاچه احیا شود و در مقابل برای مردم منطقه معیشت پایدار تعریف کنیم.

تاثیر خشک شدن دریاچه ارومیه

مدیر دفتر برنامه ریزی و تلفیق ستاد احیای دریاچه ارومیه گفت: طرح بررسی اثراتخشک شدن دریاچه ارومیه بر بروز بیماری‌ها توسط دانشگاه‌های علوم پزشکی منطقه در حال انجام است و نتایج آن تا پایان اسفندماه اعلام ‌می‌شود.

تجریشی افزود: در این طرح قرار است دو هزار نفر از اهالی اطراف دریاچه ارومیه از لحاظ تاثیر احتمالی خشک شدن دریاچه روی خون آنها، بررسی ‌شوند.

وی با بیان این که تصاویر ماهواره ای نشانگر افزایش سطح ازون در دریاچه است، ادامه داد: در بسیاری از مناطق دنیا که تجربه خشک شدن دریاچه‌ها را دارند، سرطان افزایش یافته است که یک علت آن افزایش برگشت تشعشع و طول موج بنفش است.

تجریشی افزود: آلبدو در سطح دریاچه ارومیه در ٥ سال گذشته ٢.٥ برابر افزایش یافته است؛ اکنون با همکاری دانشگاه‌های شریف و دانشگاه های منطقه تعدادی دستگاه برای شناسایی میزان نمک در خاک دریاچه و اطراف آن نصب شده است.

تجریشی گفت: همچنین پروژه ای تعریف کردیم که در آن عوارض خشک شدن دریاچه ارومیه آسیب شناسی ‌می‌شود که قرار است در قالب رقم و عدد آثار این خشک شدن نشان داده شود.

ورود بخش‌خصوصی

وی اظهار کرد: بر اساس برنامه پیش بینی شده شهریور مهر امسال دریاچه به شرایط تثبیت رسید بنابراین از لحاظ فنی آن چیزی که پیش‌بینی شده بود انجام شد .

وی افزود: از سال 1373 تا 1393 تقریبا هشت متر از تراز آبی دریاچه را از دست دادیم یعنی در مدت 20 سال سالانه 40 سانتی متر آب از دست رفت بنابراین قرار شد ابتدا دریاچه به حالت تثبیت برسد بعد از آن دیگر اقدامات برای احیای آن انجام شود.

وی تاکید کرد: با توجه به مشکلات مالی که دولت به آن مواجه است در سه ماه اخیر به دنبال تامین اعتبارات مورد نیاز بودیم که تاکنون مبلغی اختصاص نیافته است.

تجریشی ادامه داد: با قول‌های داده شده انتظار داریم در مدت دو تا سه روز آینده 270 میلیارد تومان به صورت اوراق ، تا پایان سال 300 میلیارد تومان دیگر به صورت اوراق و 30 میلیارد تومان نقد برای برخی طرح‌ها مانند قرق پرداخت شود.

کاهش 18 درصدی مصرف آب در بخش کشاورزی

تجریشی گفت: در بخش صرفه جویی در کشاورزی توانستیم تا 18 درصد مصرف آب در کشاورزی صرفه جویی کنیم و نکته اقتصادی آن این است که این میزان صرفه جویی موجب کاهش در محصول و درآمد کشاورزان نشده است بلکه بنا بر اعلام وزارت جهاد کشاورزی تا 17 درصد نیز افزایش تولیدات داشته اند.

وی افزود: در گذشته حدود 70 میلیون متر مکعب آب در جنوب دریاچه رها و تبخیر ‌می‌شد و نمک از خود به جای ‌می‌گذاشت که در دو سال گذشته  توانستیم با صرفه جویی تا حدودی این آب را به دریاچه برسانیم حتی در 80 درصد دشت‌ها نیز آبهای زیر زمینی با توجه به اقدامات انجام شده از جمله بستن چاه های غیرمجاز بالا آمدند.

مدیر دفتر تلفیق و برنامه ریزی ستاد احیای دریاچه ارومیه گفت: تا دو دهه گذشته آب تجدید پذیر در حوضه آبریز دریاچه ارومیه 8.7 میلیارد متر مکعب در سال بود، در چند سال اخیر میزان بارندگی‌ها کاهش یافت و موجب کاهش 20 درصدی روان آبها شد و بر این اساس آب تجدید پذیر به 7 میلیارد متر مکعب کاهش یافت.

50 میلیارد تومان برای تصفیه خانه‌ها

تجریشی گفت: بر اساس برنامه زمان بندی شده قرار بود سال آینده 40 میلیون مترمکعب آب از پساب‌های تصفیه شده به دریاچه ارومیه وارد شود که به علت عدم تامین منایع مالی پروژه تصفیه خانه‌ها یا شروع نشده اند و اگر هم جایی شروع شده باشد ناتمام مانده است.

وی اظهار کرد: طبق همین برنامه ریزی قرار بود درسال 1398 حدود 300 میلیون متر مکعب آب تصفیه شده ناشی از پساب‌ها وارد دریاچه شود.

تجریشی گفت: به علت کمبود منابع مالی به سمت بخش خصوصی رفتیم از این رو برای یکی از تصفیه خانه‌ها پیشنهاد سرمایه گذاری به مبلغ 50 میلیارد تومان شده است، همچنین در حال مذاکره هستیم تا شاید بخشی از پساب را به صنعت بدهیم و در مقابل آنها بودجه مورد نیاز ساخت تصفیه خانه‌ها را تامین کنند البته در صورت موفقیت در این زمینه قطعا آب کمتری از این راه وارد دریاچه ‌می‌شود.

برای انجام مطالعاتاز خارجی‌ها پول نمی‌گیریم

وی اظهار کرد: چون احیای دریاچه ارومیه یک فعالیت بین المللی است از این رو بسیاری از کشورها تمایل به همکاری با ما هستند اما ما برای انجام کارهای مطالعاتی هیچ مبلغی از کشورهای دیگر دریافت نخواهیم کرد .

احیای اکولوژیک جنوب دریاچه ارومیه

تجریشی گفت: به علت انباشت رسوبات کف دریاچه در بخش جنوبی بالا آمده و این نگرانی را ایجاد کرده بود که اراضی ان منطقه مورد دخل و تصرف قرار گیرد از این رو طرح احیای اکولوژیک جنوب دریاچه را تعریف کردیم.

وی افزود: دراین طرح بررسی کردیم که چه اقدامات در این بخش از دریاچه قابل اجرا است ، به عنوان مثال گردشگری و یا قرق ‌می‌تواند مناسب باشد که برای قرق 10 میلیارد تومان اعتبار در نظر گرفته بودیم اما به علت عدم تامین اعتبار این کار انجام نشد.

تجریشی تاکید کرد: شنیده بودیم که ذر این بخش از دریاچه تصرف صورت گرفته و افرادی اقدام به کشاورزی کرده اند بنابراین انجام گشت و قرق منطقه الزا‌می‌است .

توقف سد سازی در حوضه آبریز دریاچه ارومیه

تجریشی گفت: مصوبه دولت بر این است تا احیای کامل دریاچه ارومیه سد سازی در این حوضه ابریز متوقف شود، آب دریاچه سالانه یک متر تبخیر ‌می‌شود بنابراین باید به هر شکل ممکن دریاچه را تا 10 سال آینده به شرایط احیا برسانیم. بنابراین بعید به نظر ‌می‌رسد دیگر در این حوضه سدسازی به شکل گذشته انجام شود.

حرکت غبار تا کیلومترها دورتر از دریاچه

وی در پاسخ به اینکه سازمان جنگل‌ها و مراتع معتقد است گردو غبار ناشی از خشک شدن دریاچه به زنجان هم نمی‌رسد گفت: در منطقه جبل در غرب دریاچه تپه‌های شنی روزانه چند متر حرکت ‌می‌کنند .

وی افزود: غباری که اندازه آنها 10 میکرون و بیشتر باشد مسیر زیادی ن‌می‌توانند به هوا بلند شوند اما غبار کمتر از 2.5 میکرون قادرند تا کیلومترها در هوا معلق شوند، غباری که فلوریدای آمریکا شناسایی شد. منشا آن از چین بود.

تجریشی ادامه داد: هر دریاچه ای که خشک شود، بالقوه حاوی عنصر سلیکا است ، این عنصر به‌حدی ریز است که به راحتی تا کیلومترها جابجا ‌می‌شود، با بررسی‌های صورت گرفته طبق مطالعات سازمان بهداشت جهانی 75 درصد عامل بروز سرطان ریه در این گونه مناطق عنصر سلیکا است.

وی گفت: قرار است 12 ایستگاه را تجهیز و در منطقه نصب کنیم تا اندازه و کیفتی ذرات را بررسی کنیم، بسیار نگران بلند شدن غبار ناشی ار خشک شدن دریاچه هستیم.

تجریشی افزود: البته این نگرانی در 12 ماه سال نیست ، شهریورماه سال 94 دستگاه‌هایی را همراه فیلترهایی در جزیره اسلا‌می ‌دریاچه ارومیه نصب کردیم. بعد از بررسی فیلترها در ماه‌های مهر، آبان و اذر مشکل غبار وجود نداشت اما در تیر و مرداد جای نگرانی دارد.

وی گفت: با توجه به اینکه دریاچه خشک است و دیگر آبی برای تبخیر وجود ندارد تا انرژی که از اتمسفر به زمین ‌می‌رسد را جذب کند از این رو این انرژی به خاک ‌می‌رسد و بادهایی ایجاد ‌می‌کند که حالت طبیعی ندارد، در برخی مناطق سرعت باد سه برابر شده است و این غبار را به هوا بلند ‌می‌کند و تا فاصله زیادی ‌می‌برد.

اخبار مرتبط

افزودن دیدگاه جدید