درباره ی دریاچه ارومیه

مشخصات عمومی حوضه آبریز دریاچه  اروميه:

حوضه آبريز درياچه اروميه واقع در شمال غرب ايران با مساحت 51876 کیلومتر مربع یکی از شش حوضه آبريز اصلي کشور است. اين حوضه بین استان‌های آذربايجان غربي (46%)، آذربايجان شرقي (43%) و كردستان (11%) قرار دارد. درياچه اروميه به‌عنوان بزرگترين درياچه داخلي ايران و از مهم‌ترين و با ارزش‌ترين اكوسيستم‌هاي آبي ايران و جهان به شمار مي‌آيد. اكوسيستم اين درياچه نمونه‌اي شاخص از يك حوضه آبريز بسته است که كليه رواناب‌هاي جاري در رودخانه‌هاي حوضه به آن تخليه مي‌گردد. همچنين اكوسيستم فعال آن شامل درياچه و حوضه آبريز آن است. در نتيجه مرز حوضه آبريز درياچه اروميه، مرز دقيقي را براي مديريت عوامل مؤثر بر درياچه و زيستگاه‌هاي مهم در حوضه به‌وجود آورده است. 

 شکل-1- محدوده های مطالعاتی حوضه آبریز دریاه ارومیه

حوضه آبريز درياچه اروميه به وسيله بخش شمالي كوه‌هاي زاگرس و دامنه‌هاي جنوبي كوه سبلان و نيز دامنه‌هاي شمالي، غربي و جنوبي كوه سهند احاطه شده است. حدود 33469 كيلومتر مربع از سطح حوضه آبريز درياچه اروميه را مناطق كوهستاني (65%)، 12564 كيلومتر مربع آن را دشت‌ها و كوهپايه‌‌ها (24%) و 5320 كيلومتر مربع آن را نيز درياچه اروميه (10%) در بر گرفته است. 

شکل-2- وضعیت توپوگرافی حوضه آبریز دریاچه ارومیه

 حوضه آبريز درياچه اروميه شامل سه استان آذربايجان‌غربي، آذربايجان‌شرقي و كردستان مي‌باشد كه، آذربايجان‌غربي با درصد مساحت نزديك 48 درصد بيشرين سطح از اين حوضه را به خود اختصاص داده است. همچنين در سطح اين حوضه، تعداد 25 محدوده مطالعاتي قرار دارد. در جدول(1) نحوه تقسيم‌بندي سياسي اين حوضه نشان داده شده است.

 

 

دریاچه ارومیه:

درياچه اروميه به‌دليل برخورداري از ویژگی‌های طبيعي و اكولوژيكي منحصر به فرد، از سال 1346 به عنوان پارك ملي و به همراه جزاير كبودان و قيون داغي جزو مناطق حفاظت شده اعلام شده است. همچنين اين درياچه در سال 1354 به عنوان سايت رامسر( تالاب بين‌المللي) تعيين و در سال 1356 جزو مناطق حفاظت‌شده زيست‌كره به وسيله سازمان يونسكو اعلام شد.

 

شکل_3- تصاویری از دریاچه ارومیه

 

 دریاچه ارومیه یکی از مهم‌ترین و ارزشمندترین زیست‌بوم‌های آبی ایران است. نزدیک به 550 گونه گیاهی یک‌ساله و چندساله در ناحیه اکولوژیک دریاچه شناسایی شده‌اند. پوشش گیاهی غالب این منطقه شامل گونه‌های شورپسند، خشکی‌دوست و آبزی می‌باشد.

 دریاچه ارومیه مرکز زمستان‌گذرانی پرندگان آبزی مهاجر، به ویژه مرغابی و گونه‌های کنار‌آب‌چر بوده واز این رو دارای اهمیت بین‌المللی است.

جزایر موجود در دریاچه پذیرای بزرگ‌ترین جمعیت زادآور فلامینگو (بالغ بر 20000 جفت) و بین 200 تا 500 جفت پلیکان سفید بوده است.

11 گونه پرنده آبزی در معرض خطر انقراض در این دریاچه شناسایی شده‌اند.

جزایر جنوبی دریاچه زیستگاه دو گونه پستاندار در معرض خطر انقراض، شامل گوزن زرد ایرانی و قوچ ارمنی می‌باشد

از جمله مهم‌ترین بی‌مهرگان موجود در دریاچه می‌توان به آرتمیا اشاره کرد که گونه‌ای میگوی آب شور و از گونه‌های بومی دریاچه ارومیه است. این گونه مهم‌ترین منبع غذایی بسیاری از پرندگان آبزی مانند فلامینگوها به شمار می‌رود. 

در شرايط كنوني به دليل پسروي و خشكي سطح قابل ملاحظه‌اي از درياچه اروميه و كاهش حجم آبي آن، شرايط بسيار سختي براي تداوم حيات گونه‌هاي گياهي و جانوري اين درياچه به‌وجود آمده و در برخي از موارد نيز مانند آرتميا به‌دليل شوري بالاي آب درياچه، حيات آن‌ها متوقف شده است. 

 

 

شکل-4- برخی از گونه های جانوری موجود در حوضه آبریز دریاچه ارومیه

 

لازم به ذكر است كه مهم‌ترين منابع تامين آب درياچه، بارش مستقيم بر روي درياچه و همچنين منابع آب ورودي به آن از طريق رودخانه‌هاي حوضه آبريز مي‌باشد. در شكل (1)، شماي سيستم‌ رودخانه‌اي حوضه آبريز درياچه اروميه نشان داده شده است. 

 

شکل-5-شماي سيستم رودخانه‌هاي حوضه آبريز درياچه اروميه

 

بر اساس آمار آبدهي رودخانه‌هاي منتهي به درياچه اروميه، سهم رودخانه‌هاي ورودي از جنوب درياچه در تامين آب مورد نياز آن 65 درصد و سهم رودخانه آجي‌چاي نيز 10 درصد مي‌باشد (شكل 6). لذا رودخانه‌هاي جنوبي به‌ويژه زرينه‌رود از سهم قابل ملاحظه‌اي در تامين آب درياچه برخودار مي‌باشد. 

 

 

   شکل-6- سهم رودخانه های منتهی به دریاچه ارومیه

 

 

 برای دریافت فایل کامل گزارش بر روی لینک زیر کلیک نمایید.

http://ulrp.sharif.ir/sites/default/files/field/files/node_1082_zarurat_ehya.pdf