وضعیت منابع آبی و مصرف آب در حوضه

وضعيت منابع آب حوضه آبريز درياچه اروميه

بر اساس آخرين آمار ايستگاه‌هاي بارش حوضه آبريز درياچه اروميه، ميانگين بارش‌ حوضه در دوره آماري 75-1374 تا 92-1391، برابر با 317 ميلي‌متر بوده است.

 اين ميزان نسبت به دوره آماري 31-1330 تا 74-1331، 68 ميلي‌متر كاهش داشته است. به‌عبارت بهتر ميزان بارش حوضه با كاهش 18 درصدي در دوره اخير نسبت به دوره قبل همراه بوده است.

  لازم به‌ذكر است كه علاوه بر كاهش ميانگين بارش، درصد فراواني تعداد روزهاي با بارش موثر نيز در سطح حوضه در سال‌هاي اخير كاهش قابل‌ملاحظه‌اي داشته است (شكل 1). اين مسئله منجر به كاهش ميزان رواناب توليدي در سطح حوضه و در نتيجه كاهش حجم آب ورودي به درياچه گرديده است.

 

 

شکل-1- روند تغییرات بارندگی موثر در حوضه آبریز دریاچه ارومیه

 

پتانسيل منابع آب تجديدپذير شامل مجموع منابع آب سطحي و زيرزميني قابل تجديد به عنوان مهم‌ترين پارامتر و شاخص تصميم‌گيري در مديريت منابع آب هر حوضه تلقي مي‌گردد.

  نتايج بررسي‌ها و تحليل‌هاي صورت گرفته نشانگر كاهش قابل ملاحظه حجم منابع آب تجديدپذير حوضه مي‌باشد. با توجه به روند كاهش 18 درصدي بارش، پتانسيل منابع آب تجديدپذير حوضه آبريز درياچه اروميه در همان دو دوره از 8875 ميليون مترمكعب به 7024 ميليون مترمكعب رسيده است.

  لذا حجم منابع آب تجديدپذير حوضه در حدود 1850 ميليون مترمكعب معادل 21 درصد كاهش يافته است.

 

وضعيت مصارف آب حوضه

 

بر اساس نتايج حاصل از آخرين تجزيه و تحليل‌هاي صورت گرفته مبتني بر نتايج آماربرداري وزارت نيرو، در خصوص ميزان مصارف آب در بخش‌هاي مختلف حوضه، حجم كل برداشت آب  توسط بخش‌هاي مختلف در سطح حوضه 4825 ميليون مترمكعب معادل 70 درصد منابع آب تجديدپذير حوضه مي‌باشد.

  بخش كشاورزي با مصرف 89 درصد از منابع آبي حوضه همانند ساير حوضه‌هاي آبريز كشور، بزرگترين مصرف‌كننده آب در سطح حوضه مي‌باشد.

 شکل-2- مقایسه حجم برداشت از منابع آب در بخش های مختلف فعالیت در حوضه آبریز دریاچه ارومیه

 

 در جدول (1)، آخرين وضعيت برداشت از منابع آب حوضه ارائه شده است. همان­طور كه ارقام ارائه شده در اين جدول نشان مي‌دهد‌، حدود 57 درصد از مصارف حوضه از منابع آب سطحي و مابقي از منابع آب زيرزميني تامين مي‌گردد.

 

جدول-1- حجم برداشت از منابع آب در بخش های مختلف حوضه آبریز دریاچه ارومیه بر حسب میلیون متر مکعب

 

در شكل (2) نيز، ميزان تخليه از منابع آب زيرزميني محدوده‌هاي مختلف حوضه آبريز درياچه اروميه نشان داده شده است. همانطور كه در  اين شكل به‌خوبي مشخص است، محدوده‌هاي اروميه، مياندوآب و تبريز بيشترين حجم برداشت از منابع آب زيرزميني حوضه را به‌خود اختصاص داده‌اند. 

شکل-3- حجم تخلیه از منابع آب زیر زمینی در محدوده های 25 گانه حوضه آبریز دریاچه ارومیه